ચોમાસાની ઋતુ પોતાના અંતિમ તબક્કામાં પ્રવેશી ચૂકી છે, અને ગુજરાત પર જળસંકટ તથા પાક નિષ્ફળતાનું ઓળા ઘેરાં થઈ રહ્યાં છે. શરૂઆતના સંતોષકારક વરસાદને જોઈ ખેડૂતોએ ઉત્સાહભેર મોટા પાયે વાવણી કરી દીધી, પરંતુ ત્યારબાદ વરસાદ લાંબો સમય ખેંચાતાં રાજ્યના હજારો હેક્ટરમાં ઊભો ખરીફ પાક હવે સુકાવા લાગ્યો છે.
કચ્છ, સૌરાષ્ટ્ર અને ઉત્તર ગુજરાતના વિસ્તારોમાં વરસાદની મોટી ઘટ નોંધાતાં સ્થિતિ અત્યંત ગંભીર બની છે. તેમાં પણ **બનાસકાંઠાના વાવ-થરાદ પંથક**ની હાલત સૌથી કફોડી છે — અહીં વરસાદ ખેંચાવાના કારણે ખેતરોમાં ઊભો મોલ સુકાવાની સાથોસાથ, આ વિસ્તાર પર નિર્ભર **પશુપાલકોની સ્થિતિ પણ ડામાડોળ** બની ગઈ છે. ઘાસચારાની અછત, પાણીના તળ ઊંડા જવા અને ચરિયાણ જમીનો સુકાઈ જવાના કારણે પશુધન ટકાવવું પશુપાલકો માટે રોજેરોજનો સંઘર્ષ બની ગયું છે. જો સ્થિતિ આમ જ રહી તો ઘાસચારાના ભાવ આસમાને પહોંચે અને પશુપાલકોને પોતાનું પશુધન વેચવાની ફરજ પડે તેવો ડર વ્યાપી રહ્યો છે.
જો આગામી ગણતરીના દિવસોમાં વરસાદ નહીં પડે, તો ખેતરોમાં ઊભો મોલ સંપૂર્ણ બળી જવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે — અને તેની સીધી અસર પશુપાલન ક્ષેત્ર પર પણ પડશે, કારણ કે ખરીફ પાકનો ચારો જ પશુધનનો મુખ્ય આધાર ગણાય છે.
**78.55 લાખ હેક્ટરમાં વાવેતર પૂર્ણ, છતાં જોખમ યથાવત્**
રાજ્યમાં ચોમાસાનો પ્રારંભ મોડો થયો હતો, પરંતુ પ્રથમ રાઉન્ડના સારા વરસાદને પગલે ખેડૂતોએ 92% થી વધુ જમીનમાં ખરીફ વાવેતર સંપન્ન કરી દીધું હતું. તેની સામે રાજ્યમાં અત્યાર સુધીમાં સરેરાશ માત્ર 75% જેટલો જ વરસાદ નોંધાયો છે — એટલે કે વાવેતર થયું એટલા પ્રમાણમાં પાણી મળ્યું જ નથી.
છેલ્લા 3 વર્ષની સરેરાશ મુજબ ખરીફ સિઝનમાં સામાન્ય રીતે 85.30 લાખ હેક્ટરમાં વાવેતર થતું હોય છે. તેની સરખામણીએ ચાલુ વર્ષે તેલીબિયાં, ધાન્ય, કઠોળ અને અન્ય પાકો મળીને કુલ 78.55 લાખ હેક્ટર (92.08%) માં વાવણી નોંધાઈ ચૂકી છે. સૌરાષ્ટ્રમાં સૌથી વધુ 36.60 લાખ હેક્ટર અને ઉત્તર ગુજરાતમાં 16.53 લાખ હેક્ટરમાં ખેડૂતોએ પાક વાવ્યો છે — પરંતુ વરસાદ ન પડતાં ખેડૂતોની આ તમામ મહેનત અને મૂડીરોકાણ પર પાણી ફરી વળે તેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે.
ટૂંકમાં, રાજ્ય સરકાર જો તાત્કાલિક રાહત પગલાં અને સિંચાઈ વ્યવસ્થા અંગે નિર્ણય નહીં લે, તો આગામી દિવસોમાં માત્ર પાક નિષ્ફળતા જ નહીં, પરંતુ પશુધન અને ગ્રામીણ અર્થતંત્ર પર પણ ગંભીર સંકટ તોળાઈ શકે છે.
અહેવાલ : દિનેશ બિ જાખેસરા, Vav-Tharad
0 ટિપ્પણીઓ